Wyniki badania OVHcloud & PMR „AI w sektorze dużych i średnich firm w Polsce”

Relacja polskiego biznesu ze sztuczną inteligencją charakteryzuje się szeregiem paradoksów. Z jednej strony, mamy do czynienia z powszechną i dojrzałą świadomością rangi tej technologii.

Zdecydowana większość firm, aż 83 proc., postrzega AI jako ważną lub wręcz strategicznie kluczową technologię dla prowadzenia biznesu.

Choć równocześnie 16 proc. przedsiębiorstw bagatelizuje znaczenie AI, określając ją mianem trendu marketingowego lub technologii o niewielkim znaczeniu dla biznesu. 

To ugruntowane przekonanie nie przekłada się jednak jeszcze na skalę realnych działań. Wiele firm, zwłaszcza średnich (zatrudniających 50-249 pracowników), pozostaje w fazie intensywnej obserwacji.

Niemal 50 proc. średnich i dużych przedsiębiorstw w naszym kraju pozostaje w fazie pasywnej obserwacji rynku AI, odkładając decyzje o konkretnych wdrożeniach.

Zaledwie 30 proc. firm (tych, które testują lub wdrożyły pojedyncze rozwiązanie) podjęło jakieś działania, podczas gdy intensywne wykorzystanie AI deklaruje zaledwie 7 proc. badanych. Jest to przepaść między strategicznym rozumieniem a taktycznym działaniem, która stanowi główną oś narracyjną naszej analizy.

Trend 1. Dwie prędkości adaptacji. Taktyka kontra strategia

Analiza danych ujawnia, że sektor biznesowy w Polsce nie adaptuje AI jednolicie.

Największe firmy (powyżej 249 pracowników) częściej dostrzegają potencjał AI w obszarach strategicznych, takich jak analiza danych (72 proc.) i procesy biurowe (67 proc.).

Mniejsze firmy, choć również doceniają te obszary, to z mniejszym nasileniem. One z kolei bardziej interesują się zastosowaniem AI w logistyce i zarządzaniu łańcuchem dostaw (43 proc.).

Ta dychotomia w priorytetach ukazuje dwie różne ścieżki adaptacji AI: duże korporacje dążą do strategicznej transformacji, podczas gdy mniejsze firmy koncentrują się na taktycznym wsparciu operacyjnym i optymalizacji.

Trend 2. Pragmatyczne oczekiwania. Biznes, a nie nowinka technologiczna

Przedsiębiorstwa wiążą wdrożenie AI z realnymi, wymiernymi korzyściami, które mają bezpośrednie przełożenie na kondycję finansową.

Na czele listy priorytetów znajduje się poprawa zdolności do analizy danych i podejmowania decyzji (64 proc.). Kolejne miejsca zajmują: redukcja kosztów operacyjnych (55 proc.), zwiększenie efektywności produkcji (49 proc.) oraz automatyzacja (46 proc.).

Powyższe podejście jest wyrazem pragmatyzmu, w którym AI jest postrzegana jako środek do uzyskania przewagi konkurencyjnej, a nie jako cel sam w sobie.

Trend 3. Zaufanie ponad ceną. Bezpieczeństwo i pochodzenie

Wybór rozwiązania AI jest procesem, w którym polskie firmy wykazują wyjątkową ostrożność. 

Bezpieczeństwo danych stanowi absolutny priorytet, uznawany za kluczowy element przez 67 proc. respondentów.

Na dalszych pozycjach znajdują się możliwość dostosowania do potrzeb organizacji (38 proc.) oraz łatwa integracja z istniejącą infrastrukturą (37 proc.).

Co ciekawe, cena rozwiązania (34 proc.) jest dopiero na czwartym miejscu w hierarchii czynników decyzyjnych. Taka gradacja wartości jednoznacznie demonstruje, że firmy preferują budowanie solidnych i bezpiecznych fundamentów strategicznych, przed podejmowaniem decyzji wyłącznie na podstawie kryterium cenowego.

Ważną rolę odgrywa także geograficzne pochodzenie dostawcy, które jest istotne dla ponad dwóch piątych firm. Wśród dużych przedsiębiorstw odsetek ten wzrasta do 48 proc.

Najczęściej wskazywaną preferencją są dostawcy z Polski (54 proc.) i innych krajów UE (46 proc.). Bliskość geograficzna i kulturowa jest odbiciem dążenia do minimalizacji ryzyka i budowania zaufania, które opiera się na wspólnym rozumieniu regulacji i kultury biznesowej.

Trend 4. Regulacje jako wyzwanie, a nie impuls

Wdrożony AI Act postrzegany jest w Polsce głównie jako źródło obaw, a nie impuls do innowacji. Główne wyzwania to skomplikowane regulacje prawne, które martwią 46 proc. firm, oraz potencjalne kary za ich naruszenie, na co wskazuje 41 proc. badanych.

Dodatkowym, istotnym problemem jest brak jasnych wytycznych interpretacyjnych, czego obawia się 39 proc. respondentów. Niepokój ten wskazuje na potrzebę klarownej komunikacji ze strony regulatorów i dostawców technologii, która pomoże firmom zrozumieć i sprawnie wdrożyć wymagane standardy.

Scenariusze AI dla Polski

Polska stoi u progu krytycznej dekady dla adaptacji AI. Dominującym trendem jest ostrożność, ale za nią kryją się mądre, pragmatyczne priorytety: bezpieczeństwo, elastyczność i konkretne, mierzalne korzyści biznesowe.

Kwestia, który ze scenariuszy się zmaterializuje, zależy od tego, jak szybko polscy liderzy biznesu zdecydują się przejść z fazy pasywnej obserwacji do fazy aktywnej, strategicznej implementacji. Bazując na danych z badania, możemy zarysować trzy możliwe scenariusze przyszłości.

Scenariusz „Przewaga pragmatyzmu”

Firmy powoli, ale strategicznie wdrażają AI, koncentrując się na budowaniu solidnych, bezpiecznych i elastycznych systemów.

Rynek usług AI w Polsce będzie się dynamicznie rozwijał, bazując na zaufaniu i lokalnych kompetencjach. To ścieżka o stabilnym wzroście, na której polskie firmy mogą budować przewagę konkurencyjną w oparciu o jakość i bezpieczeństwo, a nie tylko na szybkości wdrożeń.

Scenariusz „Cyfrowe rozdwojenie”

Część firm przechodzi do intensywnych wdrożeń AI, zyskując przewagę rynkową.

Jednocześnie reszta pozostaje w fazie obserwacji, zdominowana przez obawy i w oczekiwaniu na rezultaty pionierów rodzimego rynku. Prowadzi to do wyraźnego rozwarstwienia rynku, na którym innowatorzy zyskują przewagę skali i efektywności, a inni stawiają na przeczekanie, licząc, że są w stanie nadrobić zaległości.

Scenariusz „Innowacyjne uśpienie”

Ten scenariusz wynika bezpośrednio z faktu, że tylko 33 proc. firm ogółem (26 proc. średnich, 41 proc. dużych) postrzega największy potencjał AI w obszarze rozwoju produktów i usług.

W tym scenariuszu firmy koncentrują się na optymalizacji i automatyzacji, co prowadzi do wzrostu efektywności i redukcji kosztów, ale zaniedbują innowacje produktowe i usługowe.

W rezultacie polskie przedsiębiorstwa stają się bardzo wydajne w wytwarzaniu istniejących produktów, ale tracą zdolność do tworzenia zyskownych innowacji, które mogłyby redefiniować rynki.

Zagraniczni konkurenci, którzy odważniej postawili na AI w badaniach i rozwoju, zdobywają przewagę, wprowadzając rewolucyjne rozwiązania, które de facto czynią polską produkcję, choć bardzo efektywną i wspartą AI, przestarzałą.

To scenariusz, w którym efektywność staje się pułapką, a krótkoterminowe zyski prowadzą do długoterminowej stagnacji.

Dane są jasne: czas działać już teraz. Ale kluczowe pytanie brzmi: czy polscy liderzy zdecydują się wykorzystać AI do optymalizacji istniejących procesów, czy też do kreowania zupełnie nowej, innowacyjnej wartości?

Publikacja, AI RADAR Trendbook, ma stanowić impuls do działania i zachęcić do odważniejszego myślenia o AI, które wykracza poza „strategię przeczekania”.

Prezentacja zastosowań AI w szerokim przekroju od samego IT, cyberbezpieczeństwa i komputerów kwantowych, przez przemysł, logistykę, marketing i handel, po edukację, administrację publiczną i telekomunikację ma za zadanie dostarczyć praktycznych ram i inspiracji, aby pomóc liderom w podjęciu tej strategicznej decyzji i uniknięciu pozostania w tyle.